Wat is ADR?
ADR is de internationale regelgeving voor het vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg. Het legt vast hoe een stof wordt ingedeeld, verpakt, gekenmerkt, gedocumenteerd en vervoerd, en wie waarvoor verantwoordelijk is.
Waar staat ADR voor?
ADR komt uit het Frans: Accord relatif au transport international des marchandises dangereuses par route, de Overeenkomst betreffende het internationale vervoer van gevaarlijke goederen over de weg. De overeenkomst is in 1957 in Genève gesloten en wordt beheerd door de Economische Commissie voor Europa van de Verenigde Naties (UNECE). Een werkgroep daar, de WP.15, stelt de wijzigingen vast.
Geldt het ADR ook binnen Nederland?
Ja. Het verdrag zelf gaat over vervoer tussen landen, maar de Europese Unie heeft het met richtlijn 2008/68/EG ook van toepassing gemaakt op vervoer binnen elke lidstaat. In Nederland staat het in de Wet vervoer gevaarlijke stoffen en de Regeling vervoer over land van gevaarlijke stoffen (VLG), met het ADR als bijlage. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en de politie handhaven. Wat een overtreding kost, leest u bij ADR-boetes.
Hoe is het ADR opgebouwd?
Het ADR heeft twee bijlagen, samen negen delen:
| Deel | Onderwerp |
|---|---|
| 1 | Algemene bepalingen: toepassingsgebied, vrijstellingen, opleiding (1.3), verplichtingen per rol (1.4), veiligheidsadviseur (1.8.3), beveiliging (1.10) |
| 2 | Classificatie: de klassen en de criteria per klasse |
| 3 | Tabel A met alle UN-nummers, bijzondere bepalingen, gelimiteerde (LQ) en vrijgestelde hoeveelheden (EQ) |
| 4 | Verpakkingen en tanks: welke verpakking voor welke stof |
| 5 | Verzendprocedures: kenmerken, etiketten, oranje borden en de vrachtbrief |
| 6 | Eisen aan de constructie en keuring van verpakkingen en tanks |
| 7 | Vervoer, laden, lossen en behandelen |
| 8 | Bemanning, uitrusting en het ADR-certificaat van de chauffeur (8.2) |
| 9 | Constructie en goedkeuring van voertuigen |
Voor wie geldt het?
Niet alleen voor de chauffeur. Hoofdstuk 1.4 legt verplichtingen bij iedereen in de keten, onder meer de afzender, de vervoerder, de geadresseerde, de belader, de verpakker, de vuller en de losser. Wie een van die taken uitvoert, moet daarvoor zijn opgeleid (hoofdstuk 1.3), ook als de zending onder een vrijstelling valt. Meer daarover bij ADR 1.3-opleiding.
Een onderneming die gevaarlijke stoffen vervoert, verzendt, verpakt, laadt, vult of lost, heeft in de regel een veiligheidsadviseur nodig (1.8.3). Dat is een plicht van het bedrijf, niet van een losse zending.
De belangrijkste begrippen
- UN-nummer
- Vier cijfers die een stof of groep stoffen aanduiden, bijvoorbeeld UN 1203 voor benzine. Zoek elk nummer op via de zoekfunctie.
- Klasse
- Het hoofdgevaar van de stof, van klasse 1 (ontplofbaar) tot klasse 9 (diverse). Zie klassen en etiketten.
- Verpakkingsgroep
- De mate van gevaar: I (groot), II (middelmatig) of III (gering) (2.1.1.3). Niet elke klasse kent verpakkingsgroepen.
- Tabel A
- De lijst in hoofdstuk 3.2 met per UN-nummer alles wat geldt: naam, klasse, etiketten, verpakking, vervoerscategorie en tunnelcode.
- Vrijstellingen
- Onder voorwaarden geldt het ADR maar gedeeltelijk, bijvoorbeeld bij de 1000-puntenregeling (1.1.3.6), gelimiteerde hoeveelheden (LQ, hoofdstuk 3.4) of vrijgestelde hoeveelheden (EQ, hoofdstuk 3.5). Een vrijstelling neemt de opleidingsplicht niet weg.
- Tunnelcode
- Bepaalt door welke tunnels een beladen voertuig mag. Zie tunnelcodes.
ADR en de andere vervoerswijzen
Het ADR geldt voor de weg. Voor de andere vervoerswijzen zijn er zusterregelingen met grotendeels dezelfde indeling: het RID voor het spoor, het ADN voor de binnenvaart, de IMDG Code voor de zee en de ICAO-TI (in de praktijk de IATA-DGR) voor de lucht. Een stof heeft in al die regelingen hetzelfde UN-nummer en dezelfde klasse.
Elke twee jaar een nieuwe versie
Het ADR wordt elke twee jaar herzien. ADR 2027 treedt in werking op 1 januari 2027; vervoer volgens ADR 2025 mag nog tot en met 30 juni 2027 (1.6.1.1). Voor de praktijk zijn dit de grootste wijzigingen:
- de opleidingsplicht van hoofdstuk 1.3 geldt ook voor zelfstandigen zonder werkgever;
- in vervoerscategorie 1 vervalt de uitzondering van 50 kg voor een paar stoffen (overgang tot en met 2030);
- de chauffeursopleiding mag deels op afstand en, bij de herhaling, deels als e-learning.
Alle wijzigingen op een rij: ADR 2027: wat verandert er?
Bron: ADR 2025 (Nederlandse tekst), onder meer 1.1.3, 1.3, 1.4, 1.6.1.1, 1.8.3 en 2.1.1.3, met de wijzigingen van ADR 2027 (ECE/TRANS/WP.15/274). Deze pagina is een uitleg; bij een concrete zending geldt de wettekst.